ΧΟΛΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΧΟΛΟΛΙΘΙΑΣΗ

Οι χολόλιθοι είναι μικροσκοπικές «πέτρες» (στερεά κομμάτια ύλης) που βρίσκονται στη χοληδόχο κύστη, ένα μικρό όργανο σχήματος «σάκου» που έχει ως ρόλο την αποθήκευση της χολής. Οι χολόλιθοι αποτελούνται από σωματίδια χοληστερόλης, εναποθέσεις ασβεστίου και άλλες ουσίες που βρίσκονται στη χολή. Μπορούν να διαφέρουν ως προς το μέγεθος, το σχήμα, τη σύνθεση, την πυκνότητα [2].

Συμπτώματα εμφανίζονται όταν η χοληστερόλη, το ασβέστιο και άλλα σωματίδια δεσμεύονται μεταξύ τους και καταλήγουν στη χοληδόχο κύστη, προκαλώντας πόνο και άλλα προβλήματα, όπως δυσπεψία και πόνο στην πλάτη. Κανονικά, η χοληδόχος κύστη αποθηκεύει μόνο υγρό υλικό και όχι συμπαγείς πέτρες. Επίσης, κολικός χοληφόρων μπορεί να εμφανιστεί εξαιτίας ενός χολόλιθου, που παρεμποδίζει προσωρινά τον χοληφόρο αγωγό. Ο πόνος μπορεί να ακτανακλά στον ώμο και μπορεί να διαρκεί μία ώρα ή και περισσότερο.

Ποιος κινδυνεύει περισσότερο να αναπτύξει χολόλιθους;

Πολλοί παράγοντες ευνοούν στην ανάπτυξη χολόλιθων, συμπεριλαμβανομένης της διατροφής, της ηλικίας, του φύλου, της σωματικής διάπλασης και της γενετικής [3].

Οι χολόλιθοι είναι πιο συνηθισμένοι σε:

  • γυναίκες

  • άτομα ηλικίας άνω των 40 ετών

  • άτομα που είναι υπέρβαρα ή παχύσαρκα (ειδικά αν έχουν υπερβολικό λίπος γύρω από τη μέση τους)

Άλλοι παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν:

  • κακή διατροφή

  • απότομη απώλεια βάρους (για παράδειγμα, νηστεία και μεγάλες περίοδοι χωρίς φαγητό)

  • εγκυμοσύνη

  • διαβήτης

  • οικογενειακό ιστορικό χολόλιθων

  • υψηλά τριγλυκερίδια

  • έλλειψη σωματικής δραστηριότητας

  • χαμηλή HDL χοληστερόλη

Γιατί συμβαίνει αυτό;

Οι χολόλιθοι φαίνεται να επηρεάζονται από ορμονικές ανισορροπίες, τους λεγόμενους εκκινητές. Αυτός είναι ο λόγος που οι έγκυες γυναίκες ή γυναίκες σε φαρμακευτική αγωγή με αντισυλληπτικά τείνουν να σχετίζονται με χολολιθίαση πιο συχνά από τον γενικό πληθυσμό.

Επί του παρόντος, πιστεύεται ότι οι γυναίκες της «αναπαραγωγικής ηλικίας», ειδικά εκείνες ηλικίας 20 έως 60 ετών, είναι η ομάδα που επηρεάζεται περισσότερο από χολόλιθους. Σύμφωνα με το Εθνικό Ίδρυμα Διαβήτη, Πεπτικών και Νεφρικών Διαταραχών των Ηνωμένων Πολιτειών, τα οιστρογόνα είναι ο κύριος λόγος αυξημένης παρουσίας εμφάνισης χολόλιθων στις γυναίκες σε σύγκριση με τους άνδρες.

Τα οιστρογόνα μπορεί να αυξήσουν την ποσότητα χοληστερόλης στη χολή και πιθανόν να μειώνουν την κίνηση της χοληδόχου κύστης, και τα δύο έτσι θέτουν τις συνθήκες για σχηματισμό χολόλιθου.

Τι προκαλεί πέτρες στη χολή;

Η ίδια η χοληδόχος κύστη περιγράφεται συνήθως ως ένα μαλακό, μορφής σάκου, όργανο. Έχει τη δυνατότητα να διατάσσεται, όταν συσσωρεύεται χολή (συμβαίνει όταν κάποιος δεν έχει φάει για μεγάλο χρονικό διάστημα, όπως στη νηστεία, σε ασθένεια ή υπερβολική δίαιτα). Η χολή είναι το πεπτικό υγρό που παράγουμε μέσα στο ήπαρ, περιέχει χολικά άλατα και άλλες ουσίες που βοηθούν στη διάσπαση των λιπών από τη διατροφή μας [1].

Η χοληδόχος κύστη συνδέεται με το συκώτι και στηρίζεται πάνω από το λεπτό έντερο. Η χοληδόχος κύστη έχει την ικανότητα να αποστραγγίζει και να συσσωρεύει τη χολή μέσω ενός σωλήνα που ονομάζεται κυστικός πόρος.

Το σώμα αποθηκεύει κανονικά εκκρίσεις όπως η χολή μέχρις ότου χρειαστεί, αντί να εκκενώνει τις εκκρίσεις στο λεπτό έντερο συνεχώς και να τις σπαταλάει. Τις χρησιμοποιήσουμε αποτελεσματικά όταν τρώμε τροφή και πρέπει να πετύχουμε πέψη. Έχουμε έναν σημαντικό βαλβιδοειδή μυ, ο οποίος είναι ο «χοληφόρος αγωγός» μας, ο υπεύθυνος για το πού πηγαίνει η χολή ως απάντηση στο φαγητό.

Όταν δεν έχουμε φάει τίποτα και δεν υπάρχει φαγητό στο λεπτό έντερο, η βαλβίδα του χοληφόρου αγωγού είναι κλειστή. Στη συνέχεια, όταν τρώμε, ανοίγει η βαλβίδα έτσι ώστε τα ένζυμα, οι εκκρίσεις και η χολή να μπορούν να κάνουν τη δουλειά τους.

Το ήπαρ και το πάγκρεας δεν σταματούν να παράγουν χολή ή άλλες πεπτικές εκκρίσεις. Δεν έχουν τρόπο να γνωρίζουν πότε θα φάμε το επόμενο γεύμα και δεν υπάρχει σύστημα ανάδρασης για να απενεργοποιήσουμε την παραγωγή. Το συκώτι συνεχίζει να παράγει χολή που φτάνει στη βαλβίδα του χοληφόρου αγωγού, αλλά η βαλβίδα παραμένει κλειστή μέχρι το γεύμα, οπότε η χολή δεν έχει άλλη επιλογή παρά να χυθεί πίσω στη χοληδόχο κύστη.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η χοληδόχος κύστη είναι τόσο σημαντική – λειτουργεί σαν ένα σύστημα πεπτικού εφεδρικού συστήματος και συλλαμβάνει τα «πρόσθετα», στη συνέχεια τα μεταφέρει σε ένα ασφαλές χώρο αποθήκευσης. Όταν τρώμε κάτι, η χοληδόχος κύστη συστέλλεται και συμπιέζει αρκετή χολή για να διατηρήσει την ομαλή λειτουργία του συστήματος.

Τί διαταράσσει αυτή τη διαδικασία και οδηγεί σε χολόλιθους;

Ο ακριβής λόγος δημιουργίας χολολιθίασης δεν είναι ομόφωνα κοινός από τους ιατρούς και τους ερευνητές. Μια από τις επικρατέστερες θεωρίες είναι η υπερβολική ποσότητα χοληστερόλης στην κύστη από κακή διατροφή είτε από ορμονικές διαταραχές.

Συνήθως, η χολή έχει τα απαραίτητα ένζυμα για να διαλύσει σωστά τη χοληστερόλη, που απελευθερώνεται από το ήπαρ, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις το ήπαρ μπορεί να εκκρίνει περισσότερη χοληστερόλη από ότι μπορεί να διαλυθεί, έτσι ώστε να συσσωρεύεται σε στερεά κομμάτια. Άλλοι λόγοι μπορεί να είναι η μη σωστή λειτουργία της βαλβίδας του χοληφόρου αγωγού ή η υπερβολική παραγωγή από το ήπαρ χολερυθρίνης.

Συμπτώματα και Διάγνωση χολολιθίασης

Οι περισσότεροι άνθρωποι με χολολιθίαση δε γνωρίζουν την ύπαρξή της μια και δεν έχουν κάποιο σύμπτωμα. Τα συμπτώματα ποικίλουν ως προς την ένταση ή τη διάρκεια. Πολλοί την ανακαλύπτουν μέσω ενός τυχαίου ελέγχου.Οι χολόλιθοι προέρχονται πάντα από τη χοληδόχο κύστη, αλλά πολλές φορές αποκολλούνται και μετακινούνται σε διάφορα σημεία, προκαλώντας απόφραξη και συνοδό πόνο. Επίσης μπορεί να προκαλέσουν φλεγμονή στο ήπαρ ή το πάγκρεας [4].

Κυριότερα συμπτώματα μπορεί να είναι:

  • άλγος και ναυτία στην κοιλιακή χώρα ή

  • έντονο άλγος στην άνω δεξιά κοιλιακή χώρα (δε υποχόνδριο) διάρκειας 30 λεπτών και άνω ή

  • ενόχληση γύρω από το στομάχι και το έντερο (ειδικά μετά από βαρύ γεύμα) ή

  • άλγος κάτω από το δεξιό ώμο ή τη δεξιά ωμοπλάτη ή τη μέση της πλάτης

Ενώ οι περισσότεροι άνθρωποι με χολολιθίαση μπορεί να μην έχουν καν συμπτώματα, σε άλοους μπορεί να χρειαστεί χειρουργική επέμβαση.

Η διενέργεια υπερηχογραφήματος αναδεικνύει με ακρίβεια την ύπαρξη της χολολιθίασης, ενώ σημαντικός είναι και ο εργαστηριακός έλεγχος (ειδικά σε περιπτώσεις με συνοδά συμπτώματα)

Προληπτικά Μέτρα

  1. Διατηρήστε ένα υγιές βάρος σώματος

Η παχυσαρκία μπορεί να αυξήσει τις πιθανότητες χολολιθίασης (ειδικά γυναίκες), μια και λόγω της φλεγμονής το ήπαρ παράγει υψηλά επίπεδα χοληστερόλης

  1. Αποφύγετε ταχεία απώλεια βάρους και εντατικές δίαιτες

Η παχυσαρκία φαίνεται να είναι ένας μεγάλος παράγοντας κινδύνου για τη χολολιθίαση, ωστόσο η γρήγορη απώλεια βάρους μπορεί να προκαλέσει ελλείψεις, ανισορροπίες ηλεκτρολυτών και άλλα θέματα που αυξάνουν τις πιθανότητες για σχηματισμό χολολιθίασης. Οι έρευνες δείχνουν ότι οι άνθρωποι που χάνουν περισσότερα από τρία κιλά την εβδομάδα μπορεί να έχουν περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν χολόλιθους από αυτούς που χάνουν βάρος πιο αργά και χωρίς δραστικά μέτρα.

3. Ακολουθήστε μια ιδανική διατροφή που υποστηρίζει την υγεία του ήπατος και της χοληδόχου κύστης

Η διατροφή σας μπορεί να επηρεάσει δραματικά την υγεία του ήπατος και της χοληδόχου κύστης. Καταναλώνετε περισσότερες τροφές με αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες. Προσπαθήστε να τρώτε περισσότερα τρόφιμα υψηλής περιεκτικότητας σε φυτικές ίνες, όπως όλα τα είδη λαχανικών, φρούτων, καρπών / σπόρων / οσπρίων και προτιμήστε προϊόντα χωρίς γλουτένη.

Όταν πρόκειται για λίπη, επικεντρωθείτε σε εύπεπτα υγιή λίπη, όπως το ιχθυέλαιο, το έλαιο καρύδας και το ελαιόλαδο που υποστηρίζουν το συκώτι σας. Το έλαιο καρύδας αποτελείται από μεσαίας αλυσίδας λιπαρά οξέα (MCFAs), τα οποία ο οργανισμός μπορεί πιο εύκολα να πέψει. Οι σπόροι όπως το λινάρι, το chia, οι σπόροι κάνναβης και κολοκύθας είναι επίσης επωφελείς, επειδή είναι εύπεπτοι και μπορούν να μειώσουν τη φλεγμονή.

Θυμηθείτε ότι πολλοί άνθρωποι έρχονται σε επαφή με πολλούς τύπους «τοξινών» κάθε μέρα, από χημικές ουσίες στα οικιακά προϊόντα μέχρι τα ύδατα και η ρύπανση του αέρα. Ένας από τους κύριους τρόπους με τους οποίους το σώμα αποβάλλει τοξίνες είναι μέσω του ήπατος, το οποίο λειτουργεί πολύ σκληρά για να καθαρίσει το αίμα, να παράγει τη χολή που χρειάζεται για να χωνέψει το λίπος, να διασπάσει τις ορμόνες και να αποθηκεύσει τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά.

Οι διατροφικοί παράγοντες που μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο περιλαμβάνουν τη λήψη υψηλών ποσοτήτων χοληστερόλης, trans λιπαρών οξέων, ραφιναρισμένης ζάχαρης κα.

Για να βοηθήσετε στον καθαρισμό του ήπατος, αφαιρέστε όσο το δυνατόν περισσότερο τα παρακάτω τρόφιμα από τη διατροφή σας:

  • υδρογονωμένα έλαια (κανόλα, καλαμπόκι, ηλίανθος κα.)

  • επεξεργασμένη ζάχαρη

  • τρόφιμα επεξεργασμένα

  • υπερβολικό αλκοόλ

  • συμβατικά, ζωικά προϊόντα που καλλιεργούνται με εκτροφή ή γαλακτοκομικά προϊόντα

Επικεντρωθείτε στην προσθήκη περισσότερων φρέσκων προϊόντων και χυμών λαχανικών, οργανικών ζωικών προϊόντων και τροφών πλούσιων σε κάλιο – όπως αβοκάντο, φυλλώδη χόρτα, ντομάτα, γλυκοπατάτα και μπανάνες

4. Να είστε πιο ενεργοί

Τα άτομα που είναι πιο ενεργά τείνουν να μειώνουν τον κίνδυνο ανάπτυξης χολολιθίασης. Γνωρίζετε πιθανώς ήδη τα πολλά οφέλη της άσκησης – η τακτική σωματική άσκηση όχι μόνο βελτιώνει τη γενική υγεία, αλλά μπορεί επίσης να είναι επωφελής για τη διατήρηση ενός υγιούς βάρους, καθώς και να ενισχύσει τις πεπτικές λειτουργίες [5]

Η γενική σύσταση για τους περισσότερους ενήλικες είναι 30 λεπτά μέτριας αερόβιας άσκησης κάθε μέρα ή 60 λεπτά 2-3 φορές την εβδομάδα υψηλής έντασης.

5. Αναθεωρήστε τη λήψη αντισυλληπτικών ή περιττών γενικά φαρμάκων

Τα αντισυλληπτικά φάρμακα και ορισμένα ορμονικά φάρμακα αυξάνουν τα επίπεδα οιστρογόνων του οργανισμού, τα οποία επηρεάζουν την παραγωγή και αποθήκευση χοληστερόλης. Σε μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Canadian Medical Association Journal, οι ερευνητές βρήκαν μια «στατιστικά σημαντική αύξηση του κινδύνου χολολιθίασης» σε γυναίκες που έλαβαν από του στόματος αντισυλληπτικά.

Βιβλιογραφικές Αναφορές

[1]Schimer, B., Winters, K. and Edlich, R. (2005). Cholelithiasis and Cholecystitis. J Long Term Eff Med Implants, 15(3), pp.329-338.

[2]Qiao, T., Ma, R., Luo, X., Yang, L., Luo, Z. and Zheng, P. (2013). The Systematic Classification of Gallbladder Stones. PLoS ONE, 8(10), p.e74887.

[3]Nytimes.com.(2015).Gallstones Risk Factors – Gallstones Health Information – NY Times Health. [online] Available at: http://www.nytimes.com/health/guides/disease/gallstones/risk-factors.html [Accessed 26 Oct. 2015].

[4]Roy, A. and Martin, D. (2013). Complicated bile duct stones. Case Reports, 2013(aug14 1), pp.bcr2013200667-bcr2013200667.

[5]Banim PJ, Luben RN, Wareham NJ, Sharp SJ, Khaw KT, Hart AR. Physical activity reduces the risk of symptomatic gallstones: a prospective cohort study. European Journal of Gastroenterology and Hepatology 2010;22:983-8.

Phone: 211-4093986
Fax: 6974321923
Παγκράτι, 11633, Αθήνα
Υμηττού 121
Μετάβαση σε γραμμή εργαλείων